میراث‌ باشی

🔺از مغالطه سعدآباد تا کشتی تسئوس چند گُداره؟!

🖋#حجت‌اله_مرادخانی
پژوهشگر صنایع‌دستی

🔸مسئله تصمیم ناگهانی برای انتقال اموال پژوهشکده هنرهای سنتی از ارگ آزادی را باید از حیث همین مغالطه تحلیل و بررسی کرد. ابتدا خبرهایی درباره صدور مجوز انتقال قطعی آثار پژوهشکده هنرهای سنتی به مجموعه سعدآباد و ایجاد موزه هنرهای ملی ایران منتشر شد. حتی تصویر مکاتبات قائم‌مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی درباره انتقال قطعی این اموال به سعدآباد نیز در رسانه‌ها منتشر شد. در توضیحات بعدی اما روایت تغییر کرد و سعدآباد صرفاً یکی از گزینه‌های اولیه معرفی شد. وزارتخانه فخیمه میراث فرهنگی اعلام کرد مقصد نهایی آثار، موزه ملی ایران است و انتقال نیز به‌صورت امانی و با هدف حفاظت از آثار انجام می‌شود.

🔸اما مسئله دقیقاً از جایی شروع می‌شود که بخواهیم موضوع را عوض کنیم. اگر پرسش فقط این باشد که آثار ارزشمند را کجا بهتر و امن‌تر نگهداری می‌کنند، پاسخ را باید در استانداردهای موزه‌ای، امنیت، کنترل شرایط محیطی، مرمت و امین‌اموالی اصولی جست‌وجو کرد. اما اگر پرسش درباره سرنوشت تنها نهاد تخصصی هنرهای سنتی باشد، صرف انتقال آثار به‌تنهایی پاسخ مسئله نیست. این‌جاست که می‌توان از چیزی به نام «مغالطه سعدآباد» سخن گفت؛ البته نه به معنای متهم‌کردن افراد به دروغ یا سوءنیت، بلکه به معنای تغییر صورت مسئله از سوی آن‌ها برای رسیدن به هدفی خاص. وقتی نگرانی درباره یک نهاد، کارکرد و هویت آن مطرح است، این‌که آثار آن کجا نگهداری شوند، یک پرسش است و این‌که آن نهاد میراثی چگونه به حیات خود ادامه دهد، پرسشی دیگر. در جریان این مغالطه، به‌جای حل مسئله اصلی، یعنی ثبات جایگاه پژوهشکده هنرهای سنتی، شوربختانه تنها صورت مسئله‌ها تغییر کرد.

🔸در توضیحاتی که اخیراً مدیرکل دفتر وزارتی وزارت م.گ.ص ارائه کرده، تأکید شده است که پژوهشکده هنرهای سنتی تعطیل یا منتقل نمی‌شود و آنچه در دستور کار قرار دارد، انتقال امانی بخشی از آثار برای حفاظت است. همچنین گفته شده است که گزینه موزه ملی ایران پس از بررسی تخصصی و مشورت با مسئولان پژوهشکده هنرهای سنتی، به‌عنوان مقصد آثار انتخاب شده است. اما این‌جا یک تفکیک ساده و بسیار مهم وجود دارد: مشورت با موافقت یکی نیست. مشورت یعنی نظر کسی شنیده شده است و موافقت یعنی آن نظر با تصمیم اتخاذشده همسو بوده است. حضور یک متخصص در فرایند تصمیم‌گیری نیز لزوماً به معنای تأیید تصمیم نهایی نیست. بنابراین، اگر قرار است گفته شود تصمیمی با موافقت متخصصان اتخاذ شده، شفاف‌ترین راه آن است که معلوم شود چه کسانی، در کدام جلسه، درباره چه موضوعی و با چه جمع‌بندی‌ای موافقت کرده‌اند. بدیهی است که صورت‌جلسه، نظرهای موافق و مخالف و مبنای تصمیم، در چنین موضوعی نه حاشیه، بلکه بخشی از خود پاسخ است.

🔸پرسش اساسی دیگر این است که ماهیت پژوهشکده هنرهای سنتی چیست؟ آیا صرفاً مجموعه‌ای از اشیاست که می‌توان آن‌ها را از نقطه‌ای به نقطه دیگر انتقال داد؟ یا نهادی زنده، پژوهشی، آموزشی و هنری است که آثار تنها یکی از اجزای آن را تشکیل می‌دهند؟ اگر پژوهشکده هنرهای سنتی را نهادی تخصصی بدانیم، فقط از آثار تشکیل نشده است، بلکه استادکاران، هنرمندان، پژوهشگران، کارگاه‌ها، ابزارها، دانش فنی، آموزش، رابطه استاد و شاگرد، مستندات، حافظه نهادی، تجربه‌های انباشته و ارتباط میان این عناصر، شبکه‌ای را شکل می‌دهند که ماهیت آن را تعریف می‌کند. ارزش آن نیز دقیقاً ناشی از همین پیوندهاست.

🔸شاید بتوانیم یک اثر هنری را در مخزنی استاندارد نگهداری کنیم؛ اما آیا می‌توان مهارتی را که در یک کارگاه و در رابطه میان استاد و شاگرد شکل گرفته، به همان شیوه در مخزن نگهداری کرد؟ می‌توان یک شیء را با کامیون جابه‌جا کرد؛ اما آیا می‌توان زمینه اجتماعی، آموزشی و نهادی آن را نیز با همان کامیون جابه‌جا کرد؟ این‌ها پرسش‌های مهم و اساسی‌ای هستند که متولیان وزارت میراث فرهنگی باید به آن‌ها به‌طور شفاف پاسخ دهند؛ چراکه تنها یک تصمیم اداری روتین نیست، بلکه سرنوشت بخشی از میراث هنری ملی و معاصر ایران در میان است./پیام ما

https://payamema.ir/payam/171082/%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d8%ba%d8%a7%d9%84%d8%b7%d9%87-%d8%b3%d8%b9%d8%af%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af-%d8%aa%d8%a7-%da%a9%d8%b4%d8%aa%db%8c-%d8%aa%d8%b3%d8%a6%d9%88%d8%b3-%da%86%d9%86%d8%af-%da%af%d9%8f%d8%af/


instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi
https://ble.ir/miras_bashi

‍ 🔺پایان نمایشگاه «این صورت باقی» و استقبال ۹۰ هزار نفر از آثار عکاسان جهان از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران

🔸نمایشگاه «این صورت باقی» با نمایش ۲۵۰ اثر از عکاسان جهان از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، پس از دو ماه برگزاری و میزبانی از ۹۰ هزار بازدیدکننده، روز بیست‌وچهارم مهرماه به کار خود پایان داد.

🔸به گزارش روابط عمومی موزه هنرهای معاصر تهران، این نمایشگاه که از بیست‌وچهارم مردادماه و به مناسبت دویستمین سالگرد ثبت نخستین عکس در جهان در این موزه گشایش یافته بود، با موزه پردازی محمدرضا طهماسب‌پور، دکتر افسانه کامران و زانیار بلوری برگزار شد و فرصتی برای آشنایی مخاطبان با بخشی از مجموعه ارزشمند عکاسی این موزه فراهم کرد. در این نمایشگاه، آثاری از کشورهای مختلف جهان، از جمله ژاپن، روسیه و ترکیه (عثمانی)، در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفت.

🔸در کنار نمایش آثار، برنامه‌های آموزشی و تحلیلی متنوعی نیز با هدف گسترش تعامل مخاطبان با هنر عکاسی برگزار شد. در همین راستا، چهار کارگاه آموزشی، چهار نشست تحلیلی و یازده کارگاه ویژه کودکان در چارچوب برنامه‌های جنبی نمایشگاه برگزار شد. همچنین، چندین تور نمایشگاهی با هدف آشنایی بیشتر مخاطبان با آثار و موضوعات مطرح‌شده در نمایشگاه برگزار شد.

🔸بر اساس آمار اعلام‌شده، نمایشگاه «این صورت باقی» در طول دوره برگزاری خود میزبان ۹۰ هزار بازدیدکننده بود؛ آماری که بیانگر استقبال مخاطبان از این رویداد و ظرفیت برنامه‌های نمایشگاهی و آموزشی در گسترش ارتباط میان موزه و جامعه است.

🔸پایان این نمایشگاه بار دیگر بر اهمیت گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران به‌عنوان یکی از منابع ارزشمند آثار هنری و ظرفیت آن برای برگزاری رویدادهای فرهنگی، آموزشی و پژوهشی تأکید می‌کند.

instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi
https://ble.ir/miras_bashi

🔺۲۰ تشکل مردم‌نهاد خواستار تدوین برنامه یکپارچه بازآفرینی محله سیروس شدند

‼️انجمن‌ها و مؤسسه‌های فعال در حوزه میراث فرهنگی، حفاظت و مرمت، معماری و گردشگری در نامه‌ای به اعطا مشاور وزیر راه و شهرسازی بر حفظ هویت تاریخی سیروس تأکید کردند.

🔸۲۰ تشکل مردم‌نهاد در نامه‌ای به علی اعطا، مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور اجتماعی و حقوق شهروندی، خواستار بازنگری در رویکرد برنامه‌ریزی و ضوابط شهری محله سیروس و تدوین برنامه‌ای یکپارچه برای بازآفرینی آن شدند.

🔸امضاکنندگان نامه از تشکل‌هایی هستند که در زمینه‌های میراث فرهنگی و تاریخی، حفاظت و مرمت بناها و بافت‌های تاریخی، معماری و گردشگری فعالیت می‌کنند. از جمله آن‌ها می‌توان به انجمن متخصصین حفاظت و مرمت بناها، بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی، انجمن مفاخر معماری ایران، انجمن تاریخ و میراث ایرانیان، مؤسسه مطالعات تاریخ شفاهی معماری و شهرسازی و دفتر شورای هماهنگی تشکل‌های میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان تهران اشاره کرد.

🔸این تشکل‌ها با اشاره به پیشینه تاریخی و ظرفیت‌های اجتماعی و کالبدی سیروس، هشدار داده‌اند که برخورد با این محله صرفاً بر مبنای ضوابط عمومی نوسازی بافت‌های فرسوده می‌تواند به تخریب تدریجی بناهای ارزشمند، تغییر مقیاس محله و ساخت‌وسازهای بلندمرتبه‌تر بینجامد. به‌نوشته آنان، فرسودگی بخشی از کالبد محله نباید با بی‌ارزش‌بودن کل بافت یکسان تلقی شود.

🔸در نامه همچنین به وجود حدود ۱۰۰ پلاک تملک‌شده از سوی شهرداری تهران و وزارت مسکن و شهرسازی در این محدوده اشاره شده است. امضاکنندگان پیشنهاد داده‌اند این املاک برای احیای هویت تاریخی، تأمین خدمات عمومی، تقویت اقتصاد محلی و ایجاد فضاهای اجتماعی به کار گرفته شوند.

🔸بازنگری در طرح تفصیلی و تعریض معابر تاریخی، تدوین ضوابط ساخت‌وساز متناسب با بافت، تقویت حفاظت از بناهای ارزشمند، ایجاد مشوق برای مرمت، حمایت از گردشگری تاریخی و فراهم‌کردن سازوکار مشارکت ساکنان و فعالان محلی، از دیگر پیشنهادهای مطرح‌شده در نامه است.

@eskannews_com | اسکان نیوز


https://t.me/mirasbashi/21536

instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi
https://ble.ir/miras_bashi

🔺مرمت، قضاوت تاریخ نیست

🖋 #سعید_فلاح‌فر | کارشناس مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی

◀️ مرمت بنای تاریخی، برخلاف آنچه گاهی در عمل تصور می‌شود، فرصتی برای اصلاح و تفسیر گذشته نیست.

◀️ مدیر، مرمت‌گر و حفاظت‌گر، مأمور بازنویسی تاریخ و تصحیح آن بر اساس معیارها و دستورات امروز نیست.

◀️ وظیفه حفاظت، تا حد امکان حفظ و ارائه آن چیزی است که از گذشته به ما رسیده، با تمام پیچیدگی‌ها، تناقض‌ها، تغییرات، کاستی‌ها، آسیب‌ها و حتی چیزهایی که ممکن است از منظر امروز نامطلوب به نظر برسند.

◀️ مرمت‌گر و حفاظت‌گر متولی سلامت انتقال داده‌های تاریخی به آیندگان است.


◀️آنچه امروز در برابر ما قرار دارد، حاصل مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، باورها، امکانات فنی، محدودیت‌های اقتصادی، تحولات اجتماعی، تغییرات سیاسی و فرهنگی و گاه اشتباهات انسان‌هایی است که پیش از ما زندگی کرده‌اند.

◀️ اگر قرار باشد هر نسل با تکیه بر تفسیر شخصی، آنچه را که با ذوق، اعتقاد، سیاست یا معیارهای فکری و فنی خودش ناسازگار می‌بیند اصلاح کند، دیگر چیزی به نام حفاظت تاریخی باقی نمی‌ماند.

◀️ همه تغییرات، الحاقات و حتی کاستی‌ها لزوماً چیزی خارج از تاریخ بنا نیستند؛ خود این موارد می‌توانند بخشی از تاریخ اثر باشند.

◀️مرمت‌گر نباید به جای تاریخ بنشیند و قضاوت کند که چه چیزی «باید» در گذشته اتفاق می‌افتاد.

◀️تاریخ مجموعه‌ای از اقدامات درست و نادرست، تصمیم‌های خردمندانه و اشتباه، پیشرفت‌ها و عقب‌گردهایی است که واقع شده‌اند.

◀️ اگر قرار باشد فقط بخش‌هایی از گذشته را نگه داریم که با قضاوت امروز ما سازگارند، در حقیقت تاریخ را به یک روایت گزینشی و مطلوب تبدیل کرده‌ایم.

◀️وظیفه حفاظت‌گر این نیست که بخش‌هایی از اثر را به دلیل ناسازگاری با نگرش شخصی یا فضای فکری امروز حذف، کمرنگ یا دگرگون کند.

◀️ اگر قرار باشد بناهای تاریخی را فقط تا جایی حفظ کنیم که با اعتقادات و ارزش‌های امروز سازگار باشند، بخش مهمی از میراث فرهنگی عملاً قربانی این نوع گزینش خواهد شد.

◀️ تصمیم مرمتی باید از شناخت تاریخی و فنی اثر ناشی شود، نه از این تصور که متخصص می‌تواند بنا را مطابق سلیقه خود «بهتر» کند.

◀️پاک کردن نشانه‌های فرسودگی، بازسازی بخش‌های ازدست‌رفته بر اساس حدس و گمان یا یکدست کردن سطوح، ممکن است در نگاه نخست بنا را تمیزتر، مرتب‌تر و زیباتر کند؛ اما در عین حال ممکن است اطلاعات تاریخی آن را از بین ببرد.

◀️ فرسودگی، تغییر رنگ، وصله‌ها، تعمیرات دوره‌های مختلف و حتی برخی ناهماهنگی‌ها می‌توانند بخشی از هویت تاریخی بنا باشند.

◀️ مرمت‌گر باید بیش از آن‌که «سازنده» باشد، «شاهد» و «امین» باشد.

◀️ بنا متعلق به یک مرمت‌گر، مدیر، دولت، جریان سیاسی یا حتی نسل حاضر نیست.

◀️ نسل حاضر فقط برای مدتی امانت‌دار میراث تاریخی است و باید امکان شناخت آن را برای آیندگان حفظ کند.

◀️ اولویت‌بندی حفاظت نباید تابع سلیقه و ایدئولوژی باشد.

◀️ اگر بنایی به دلیل تعلق به یک دوره، گروه، اندیشه، حکومت، مذهب یا جریان فکری مورد علاقه ماست، نباید فقط به همین دلیل بیشتر محافظت شود.

◀️به همان اندازه، اگر با یک دوره تاریخی، شخصیت، حکومت یا باور فکری مخالفیم، نباید اثر متعلق به آن را شایسته بی‌توجهی بدانیم.

◀️ میراث فرهنگی زمانی معنا پیدا می‌کند که بتواند حتی بخش‌هایی از گذشته را که دوست نداریم نیز به ما نشان دهد.

◀️موزه و بنای تاریخی قرار نیست فقط آینه ارزش‌های مطلوب امروز باشند؛ آن‌ها باید امکان مواجهه ما با گذشته را فراهم کنند.

◀️جامعه‌ای که فقط آثار مطابق سلیقه خود را نگه می‌دارد، در واقع بخشی از حافظه تاریخی خود را حذف می‌کند.

◀️هیچ اختلافی درباره سازنده بنا، کارکرد، زمینه اعتقادی یا سیاسی و ارزش زیبایی‌شناختی آن، مجوز نابودی یا رها کردن اثر نیست.

◀️اگر بنا ارزش تاریخی دارد، نخست باید از نابودی آن جلوگیری کرد؛ سپس می‌توان درباره تفسیر، معرفی، کاربری و شیوه ارائه آن بحث کرد.

◀️حفاظت با تفسیر یکی نیست.

◀️ برای تحمیل یک تفسیر، نباید خود اثر تاریخی را تغییر داد.

◀️حذف همیشه با تخریب فیزیکی اتفاق نمی‌افتد؛ گاهی با بی‌اعتنایی، نادیده گرفتن و محروم کردن یک اثر از امکان دیده‌شدن رخ می‌دهد.

◀️ میراث فرهنگی را نمی‌توان با معیار «دوست‌داشتنی و مطلوب بودن» سنجید.

◀️ ممکن است اثری از نظر ما زیبا نباشد، اما تاریخی باشد؛ ممکن است از نظر فنی موفق نباشد، اما برای شناخت یک دوره اهمیت داشته باشد.

◀️وظیفه متخصص میراث فرهنگی، حفظ امکان شناخت گذشته است.

◀️ مرمت خوب الزاماً مرمتی نیست که بنا را زیباتر، تمیزتر یا حتی کامل‌تر نشان دهد؛ مرمتی است که کمترین میزان جعل تاریخی را ایجاد کند و بیشترین امکان شناخت گذشته را باقی بگذارد.

https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1853585

instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi
https://ble.ir/miras_bashi

🔺راز و جرگلان؛ جایی که اسب‌های اصیل می‌تازند و فرش‌ها قصه می‌بافند 🖋#مریم_اطیابی 🔸میراث باشی: از بجنورد در خراسان شمالی راهی منطقه راز و جرگلان شده‌ایم. نسیم خنک از میان دشت‌ها و کوه‌های سرسبز راز و جرگلان می‌گذرد. جاده که پیش می‌رود و روستاها را پشت سر…

🔺میراث ناملموس، آخرین پناه هویت ملت‌ها

❗️از آواز سارایوو و هنر شیشه‌گری سوریه تا میراثی که ایران نباید از دست بدهد

🖋#مریم_اطیابی

🔸میراث‌باشی؛ تصور کنید شهری زیر آتش است. خانه‌ها ویران شده‌اند و مردمانش ناچار به ترک خانه‌های خود شده‌اند. در این‌میان، پیرزنی دستور پخت غذایی محلی را برای نوه‌اش بازگو می‌کند؛ مردی لالایی مادری را که سال‌ها پیش از دنیا رفته، زیر لب زمزمه می‌کند و گروهی از مردم، دور از سرزمین خود، آیینی را به‌جا می‌آورند که نسل‌هاست هویتشان را به یکدیگر پیوند داده است. شاید هیچ‌کدام از این صحنه‌ها در گزارش‌های نظامی ثبت نشوند، اما درست در همین لحظه‌ها، نبردی دیگر در جریان است: نبرد برای زنده نگه‌داشتن حافظه جمعی.

🔸جنگ‌ها گاهی رشته‌های نامرئی پیوند انسان‌ها با گذشته و هویت آنها را هم در کنار بناها و سرزمین‌ها می‌گسلند و در چنین شرایطی، حفظ میراث ناملموس به عنوان عامل پیوندهای باقی‌مانده میان انسان‌ها، گذشته و هویت جمعی‌شان حائز اهمیت است.

🔸همان میراث ناملموسی که می‌توان آن را در صدای آوازخوانان، دستان استادکاران، روایت پیران، پیشکسوتان و حاملان زنده میراث فرهنگی، آیین‌های خانوادگی و دانش و هنری که به نسل‌های بعدی می‌سپارند، جستجو کرد، همین قدر ناملموس و همین قدر آمیخته باز زندگی و ملموس! همین ویژگی، آن را هم آسیب‌پذیرتر می‌کند و هم به سرمایه‌ای حیاتی برای بازسازی زندگی پس از جنگ تبدیل می‌سازد.

🔸سارایوو نمونه‌ای است که این حقیقت را از دل تجربه‌ای تلخ روایت می‌کند. در جریان محاصره این شهر، کتابخانه ملی و دانشگاهی بوسنی در اوت ۱۹۹۲ به آتش کشیده شد و بخش بزرگی از گنجینه مکتوب آن آسیب دید. اما همان سال، پروژه هنری «آرس آوی» شکل گرفت؛ ابتکاری که از هنرمندان بین‌المللی دعوت می‌کرد آثارشان را به سارایوو اهدا کنند تا ارتباط فرهنگی شهر با جهان قطع نشود. سال‌ها بعد، موزه کودکی جنگ هم با گردآوری اشیای شخصی و روایت کسانی که کودکی خود را در جنگ گذرانده بودند، تجربه انسانی جنگ را ثبت کرد.

✅در کنار این تلاش‌ها، آواز سنتی «سِودالینکا» همچنان بخشی از حافظه فرهنگی بوسنی است؛ موسیقی‌ای روایتگر عشق، دلتنگی و زندگی که در خانواده‌ها و میان نسل‌ها انتقال می‌یابد و در سال ۲۰۲۴ در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شد تا نشان دهد بخشی از حفاظت فرهنگ، فراهم‌کردن امکان ادامه زندگی سنت‌هاست.

🔸در ژاپن، حمایت از استادان و هنرهای سنتی، از سال ۱۹۵۴ با نظام «گنجینه‌های زنده ملی»، بر این اصل تأکید دارد که مهارت‌های فرهنگی بدون انتقال به نسل بعد دوام نمی‌آورند.دولت به استادان منتخب کمک‌هزینه سالانه می‌دهد تا بتوانند مهارت خود را حفظ کنند و به نسل بعد آموزش دهند. این حمایت همچنین شامل مستندسازی تصویری، برگزاری نمایش و اجرای عمومی و آموزش شاگردان است.

🔸در عراق، یونسکو با همکاری ابتکار نادیا و مرکز فرهنگی لالش از سال ۲۰۲۳ برنامه‌ای برای شناسایی و مستندسازی میراث ناملموس جامعه ایزدی اجرا می‌کند. این برنامه شامل آموزش گروه‌های محلی، مشارکت جوانان و ایجاد پایگاه داده‌ای دیجیتال است تا سنت‌ها و دانش‌های این جامعه بهتر شناسایی و به نسل‌های بعد منتقل شوند.

🔸در سوریه هم آسیب‌دیدن کارگاه‌های سنتی و از دست رفتن امکان آموزش استادکاران، اهمیت حمایت از مهارت‌ها و زنجیره انتقال دانش را آشکار کرده است. شیشه‌گری سنتی سوریه در سال ۲۰۲۳ در فهرست میراث ناملموس نیازمند حفاظت فوری یونسکو ثبت شد. یونسکو در ژوئن ۲۰۲۶ برای طرحی ۳۶ماهه کمک مالی تصویب کرد. قرار است سازمان توسعه سوریه این طرح را در دمشق اجرا کند؛ از جمله با برگزاری دوره‌های آموزشی زیر نظر استادکاران، آموزش جوانان، تهیه محتوای دیداری و شنیداری و انتقال مهارت به نسل بعد.

🛑این تجربه‌ها برای ایران این پیام را دارند که حفاظت اضطراری از میراث ناملموس باید پیش از بحران آغاز شود. شناسایی استادکاران و حاملان سنت‌های در معرض خطر، ثبت تصویری شیوه‌های ساخت صنایع‌دستی و هنرهای ملی و تزئینات وابسته به معماری، ضبط روایت‌های شفاهی از لهجه‌ها، گویش‌ها،هنرهای نمایشی، آوازها، لالایی‌ها، قصه‌ها،متل‌ها،نوحه‌ها، بازی‌ها و تهیه نسخه‌های پشتیبان امن و پیش‌بینی حمایت مالی برای ادامه آموزش، اقداماتی مشخص و قابل اجرا هستند. این برنامه‌ها باید با مشارکت جوامع محلی و رعایت رضایت و حقوق فرهنگی آنان تدوین شوند.

📣📣آیا ما در ایران برای جلوگیری از نابودی دانش‌ها و سنت‌های جایگزین‌ناپذیر آمادگی داریم؟تجربه سارایوو، عراق، ژاپن و سوریه نشان می‌دهد که پاسخ به این پرسش به تصمیم‌های امروز وابسته است. این که چه چیزی را ثبت می‌کنیم، از چه کسانی حمایت می‌کنیم و چگونه امکان انتقال دانش را حفظ می‌کنیم تا سرمایه همبستگی و هویت یک ملت و کشور برای آیندگان محفوظ بماند.

instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi
https://ble.ir/miras_bashi

🔺مرز ایران با میانجی بسته شد

🔸در پی انتشار اخبار ضدونقیض طی روزهای اخیر درباره بسته‌شدن گذرگاه مرزی ریمدان_گبد از سوی پاکستان و تکذیب این خبر از سوی برخی منابع، سید حسین حسینی، مدیرکل دفتر ترانزیت سازمان راهداری، امروز (۲۵ مهرماه) در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، عنوان کرد که فعالیت تجاری این مرز بسته شده است.

🔸حسینی عنوان کرد با این حال، تردد مسافران از این مرز همچنان برقرار است.

🔸اندیشکده مشترک ایران و پاکستان هم در فضای مجازی خود عنوان کرده که در گفت‌وگوی مستقیم صبح امروز محمدحسین باقری، مدیر این اندیشکده با سفیر پاکستان در تهران، بسته‌شدن این گذرگاه از سمت پاکستان تأیید شده است.

🔸گفتنی است فعلا در مورد دلیل بسته شدن مرزها توسط پاکستان، توضیحاتی از سوی مسئولان مرتبط دو کشور ارائه نشده است.
instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi
https://ble.ir/miras_bashi

🔺راز و جرگلان؛ جایی که اسب‌های اصیل می‌تازند و فرش‌ها قصه می‌بافند

🖋#مریم_اطیابی

🔸میراث باشی: از بجنورد در خراسان شمالی راهی منطقه راز و جرگلان شده‌ایم. نسیم خنک از میان دشت‌ها و کوه‌های سرسبز راز و جرگلان می‌گذرد. جاده که پیش می‌رود و روستاها را پشت سر می‌گذارد، کم‌کم حال‌وهوای مرز خودش را نشان می‌دهد؛ دشت‌هایی که تا دوردست امتداد دارند، خانه‌هایی که زندگی در آن‌ها با دامداری و کشاورزی گره خورده و مردمانی که نزدیکی به مرز، بخشی از جغرافیا و تجربه روزمره زندگی‌شان است. مرزی که طعم زندگی می‌دهد نه خطی منحنی روی نقشه.جایی که دو سوی آن، مردمانی با پیوندهای فرهنگی و شباهت‌های تاریخی زندگی می‌کنند.

🔸در برخی نقاط، رودخانه و پهنه‌های طبیعی میان روستاهای ایران و آبادی‌های آن سوی مرز فاصله انداخته‌اند؛ فاصله‌ای که گاهی از دور کوتاه به نظر می‌رسد، اما معنای آن برای رفت‌وآمد و ارتباط، تابع مقررات مرزی است. از فراز بلندی‌ها، چشم‌انداز دشت و آبادی‌های پراکنده، حس ایستادن در انتهای جاده و آغاز جهانی دیگر را به مسافر می‌دهد.

🔸در این ناحیه، سکوت دشت گاهی با صدای باد، زنگ گله‌ها یا سُم اسبی ترکمن شکسته می‌شود. مردی که اسب‌ها و گله‌هایش را برای چرا بیرون برده، زنی که در خانه به کارهای روزانه یا بافت دست‌بافته‌ای سنتی مشغول است و کودکی که در کوچه روستا بازی می‌کند، دختران و پسرانی که از مدرسه باز می‌گردند و پیرمردی که کنار در خانه‌اش نشسته است. این همه قابی از زندگی جاری در این گوشه مرزی‌اند. زندگی‌ای که با وجود فاصله از شهرهای بزرگ، سرشار از جزئیات و روایت‌هایی است که برای مسافر ناآشنا تازه و تماشایی‌اند.

❗️توپراق؛ اقامتی در قلب زندگی ترکمنی

🔸در این میان گرگز، روستایی در دل جرگلان و در همسایگی مرز ترکمنستان به میزبانی ما نشسته است. اینجا اسب‌های اصیل ترکمن بخشی از زندگی مردم‌اند، لباس‌های سنتی هنوز نشانی از هویت فرهنگی روستا دارند و مهمان‌نوازی، جزئی از فرهنگ و زندگی روزمره است.

🔸در میان خانه‌های روستا، اقامتگاه بوم‌گردی توپراق فضایی با حال‌وهوای فرهنگ ترکمنی است که می‌تواند نقطه شروعی برای کشف قصه‌های گرگز باشد؛ از آشنایی با پرورش اسب‌های اصیل گرفته تا شنیدن روایت مردمانی که سنت‌هایشان را در دل زندگی امروز حفظ کرده‌اند.حال‌وهوایی شبیه به موزه‌ای از فرهنگ و هنر بومی.

🔸در توپراق باید ساعت‌ها پای صحبت اهالی نشست، درباره رسم‌ورسوم ترکمن‌ها شنید و طعم غذاهای محلی مانند چکدرمه ، قورمه،نان یوخا را چشید. با کودکان زیبا سخن گفت و از نزدیکی روستا به مرز با چشم‌اندازهای اطراف و حال‌وهوایی خاص لذت برد.

❗️عطر کنجد در چرخش عصاری‌های سنتی

🔸گرگز به کنجدهایش هم شهره است.کنجد در مزارع گرگز کشت می‌شود و در فصل برداشت یعنی مهرماه، کارگاه‌های سنتی روغن‌گیری در این روستا فعالیت می‌کنند. در این کارگاه‌ها از دستگاهی سنتی به نام «جواز» استفاده می‌شود که در شیوه قدیمی آن، اسب نیروی چرخش دستگاه را تأمین می‌کرده است. این کارگاه‌ها بخشی از میراث فرهنگی منطقه هستند. قطعا فعالیت یک عصاری سنتی که در آن روغن کنجد به شیوه‌ای بومی استخراج می‌شود بخشی از جاذبه گردشگری منطقه است.

❗️دویدوخ؛ روستایی که زنانش با ابریشم قصه می‌بافند

🔸اما روستای دیگر جرگلان، به نام "دویدوخ" شهره است‌.جایی که گنجینه‌ای ارزشمند در دل خانه‌ها پنهان است؛ گنجینه‌ای که نه در صندوق‌های قدیمی، بلکه روی دارهای قالی جان می‌گیرد. اینجا، صدای کوبیدن شانه بر تار و پود قالی و ضربه‌های آرام بافندگی دستان زنان هنرمند، رشته‌های ظریف ابریشم را به قالیچه‌هایی تبدیل می‌کنند که از هر دو رو دیدنی‌اند. شهرت این قالیچه‌های دورو از مرز این روستا فراتر رفته و توجه علاقه‌مندان به هنرهای سنتی را در ایران و خارج از کشور جلب کرده است. قیمت این فرش‌ها، بسته به اندازه و کیفیت، از ده‌ها میلیون تومان آغاز می‌شود و برای نمونه‌های نفیس‌تر به صدها میلیون تومان و حتی بیشتر می‌رسد.

❗️سد چندیر و مجموعه گردشگری گون‌آی

🔸سد "چَندیر" بر روی رودخانه چندیر هم از جاذبه‌های طبیعی منطقه است؛ پهنه‌ای آبی در میان چشم‌اندازهای روستایی که فرصتی برای عکاسی و تماشای طبیعت فراهم می‌کند. در کنار آن، مجموعه گردشگری و اقامتی "گون‌آی" با امکاناتی از جمله سوئیت‌های اقامتی، قایق‌های موتوری و پدالی، کافی‌شاپ و سالن پذیرایی معرفی شده است. پیش از سفر، بهتر است درباره فعالیت مجموعه و دسترسی به امکانات آن هماهنگ کنید. شنا در مخزن سد هم به دلیل خطرهای احتمالی توصیه نمی‌شود.

🔸در راز و جرگلان، اسب‌های ترکمن در دشت‌ها می‌تازند، ابریشم زیر انگشتان زنان هنرمند به فرش تبدیل می‌شود و دانه‌های کنجد در عصاری‌های قدیمی جان تازه می‌گیرند؛ بین اهالی ترکمن ایران زندگی طعم و تجربه دیگری دارد.

https://t.me/mirasbashi/21526
instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi

🔺۱۵۱ اثر تاریخی ایران در چین؛ چرا هنوز به کشور بازنگشته‌اند؟

‼️سرنوشت آثار تاریخی ایران که برای برگزاری نمایشگاه به چین منتقل شده‌اند، پس از توقف پروازها در پی جنگ، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. رئیس موزه ملی ایران می‌گوید بخشی از آثار به کشور بازگشته‌اند و بخش دیگری در مخازن امن چین نگهداری می‌شوند و براساس قراردادهای نمایشگاهی، باید به ایران بازگردند.

🖋#سمیه_حسنلو

🔸جبرئیل نوکنده، رئیس موزه ملی ایران، درباره وضعیت آثار تاریخی ایران در چین توضیح داده است که دو نمایشگاه با حضور مجموعه‌ای از آثار موزه‌های ایران در این کشور برگزار شده است.

🔸نخستین نمایشگاه با عنوان «شکوه ایران باستان» به مدیریت موزه ملی ایران از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و تا نوروز ۱۴۰۴ ادامه داشت. بیش از ۲۱۶ اثر از دوره‌های مختلف، از حدود سه هزار سال پیش تا دوره قاجار، در این نمایشگاه به نمایش درآمد. آثار ابتدا در کاخ‌موزه پکن، سپس در موزه شانگهای و در مرحله سوم در موزه سینکیانگ در ارومچی به نمایش گذاشته شدند. این مجموعه سرانجام در فروردین ۱۴۰۴ به ایران بازگردانده شد.

🔸به گفته نوکنده، استقبال از نمایشگاه در پکن بسیار گسترده بود و بلیت ۱۵ روز نمایشگاه در همان روز نخست به فروش رسید. بخش قابل توجهی از آثار نیز به دوره‌های عصر آهن، هخامنشی، اشکانی و اسلامی تعلق داشت.

🔸اما سرنوشت محموله دوم متفاوت بود. نمایشگاه «از سرزمین مهر» با مدیریت اداره‌کل موزه‌ها و همکاری موزه‌های رضا عباسی، فرش، هنرهای تزئینی و مقدم، بیش از ۱۵۰ اثر را دربر می‌گرفت. این آثار پس از پایان یکی از مراحل نمایشگاه قرار بود در اسفندماه به ایران بازگردند، اما یک هفته پیش از آغاز جنگ، پروازها متوقف شد و بازگشت آنها به تعویق افتاد.

🔸نوکنده می‌گوید پس از توقف پروازها، هماهنگی‌های لازم با دولت انجام شد تا آثار در یک مخزن امن نگهداری شوند. او در عین حال از پیشنهاد طرف چینی برای انتقال آثار به نمایشگاهی دیگر خبر داده، اما گفته است درباره سرنوشت این پیشنهاد اطلاعات بیشتری ندارد.

🔸رئیس موزه ملی ایران با تأکید بر اینکه «هیچ تهدیدی» متوجه آثار نیست، قراردادهای دو نمایشگاه را محکم دانست و گفت سفارت ایران نیز وضعیت آثار را در چین رصد می‌کند. به گفته او، قراردادهای نمایشگاهی برای شرایط بحران، از جمله وضعیت جنگ، سازوکار مشخصی دارند و طرف چینی موظف است آثار را در شرایط امن نگهداری و در نخستین فرصت به ایران بازگرداند.

🔸نوکنده همچنین نگرانی درباره کپی‌برداری از آثار را رد کرد. او توضیح داد که آثار در تمام مراحل انتقال، نگهداری و نمایش تحت نظارت امین اموال موزه ایرانی هستند و با پلمب، دوربین و پروتکل‌های بین‌المللی کنترل می‌شوند. به گفته او، طرف خارجی بدون حضور و نظارت نمایندگان موزه امانت‌دهنده به آثار دسترسی مستقیم ندارد.

🔸او درباره احتمال توقیف آثار نیز به وجود مصونیت قضایی و تعهدات بین‌المللی اشاره کرد و گفت کشورهایی که آثار برای نمایشگاه به آنها امانت داده می‌شود باید مقررات و پروتکل‌های موزه‌داری بین‌المللی را بپذیرند.

🔸نوکنده در نهایت همکاری موزه‌های چینی را حرفه‌ای و مسئولانه توصیف کرد و گفت تجربه چندین سال همکاری با این کشور نشان داده است که طرف چینی در برگزاری، معرفی و حفاظت از نمایشگاه‌ها عملکرد مطلوبی داشته است.

🔸با این حال، تا زمان بازگشت کامل محموله دوم، پرسش درباره زمان دقیق انتقال دوباره آثار به ایران همچنان پابرجاست./ایسنا

https://isna.ir/xdWYWt

http://instagram.com/miras_bashi

https://ble.ir/miras_bashi

🔺اصلاح ساختار یا کوچک‌سازی حافظه ملی؟/۱ ‼️تأملی انتقادی درباره تقلیل اداره‌کل ثبت آثار و ادغام آن در یک مرکز اجرایی عظیم 🖋#ارسالی_کارشناس 🔸میراث‌باشی: در روزگاری که کشورهای منطقه برای ثبت جهانی آثار، تدوین پرونده‌های مشترک، گسترش دیپلماسی فرهنگی و تثبیت…

📍قابل توجه مدیرکل میراث فرهنگی کرمان؛

🔴 بازگشت دوباره معدنکار سموران

🖋میراث هلیل/ #مژده_مشایخی

🔸قلعه سموران واقع در رودفرق از توابع شهرستان عنبرآباد، از سال ۹۲ محل تاخت و تاز معدنکاری شده که زیر پای قلعه را خالی کرده تا بتواند سنگ مرمر تولید کند؛ گر چه میراث فرهنگی در همان سال بصورت اضطراری قلعه سموران را ثبت ملی کرد، اما به نظر، کار اصولی برای تعیین عرصه و حریم آن انجام نشده و عرصه تعیین شده اولیه در دوران جابحایی مدیریت ها، جابجا شده است و معدنکار تا صخره زیرین قلعه پیش رفته و دماغه را تخریب کرده است.

🔸سه سال پیش با شکایت میراث فرهنگی و ورود دادستان، معدنکاری در سموران متوقف شد اما دوستداران میراث فرهنگی گزارش دادند که از روز گذشته، دوباره سر و کله معدنکار و ماشین آلات آن در سموران پیدا شده است!.

http://rubika.ir/mirasehalil

http://instagram.com/miras_bashi

https://ble.ir/miras_bashi

🔺افتخاری دیگر برای پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در عرصه ملی

‼️انتخاب عضو هيئت علمی پژوهشگاه ميراث فرهنگی و گردشگری، به‌عنوان برگزیده نخستین جایزه ملی دیپلماسی فرهنگی و عمومی

🔸نخستین دوره «جایزه ملی دیپلماسی فرهنگی و عمومی» با هدف شناسایی، معرفی و حمایت از روایتگران مؤثر ایران در عرصه بین‌الملل، روز سه‌شنبه ۱۰ شهریور، با حضور معاون اول رئیس‌جمهور، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان، سخنگوی هیات دولت، سخنگوی وزارت امور خارجه و جمعی از شخصیت‌ها و دانشمندان ایرانی و خارجی برگزار شد.

🔸دبیرخانه همایش، مستقر در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، طی فعالیتی چندماهه، کارنامه ۳۰۰ نفر از فعالان ایرانی و خارجی را در ۱۳ گروه تخصصی، با همکاری وزارتخانه‌های علوم، امور خارجه، میراث فرهنگی، فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر سازمانهای مرتبط، مورد بررسی قرار داده است.

🔸مرتضی رضوانفر، به‌پاس سال‌ها مطالعه و فعالیت در شناسایی، ثبت و معرفی میراث فرهنگی ایران در حوزه بین‌الملل، شایسته دریافت این جایزه در بخش «دیپلماسی میراث فرهنگی» شناخته شد.

🔸به گفته دبیرخانه جشنواره، هدف اصلی این جایزه، شناسایی «راویان ایران» و حمایت از افرادی است که در برابر تحریف و تصویرسازی نادرست از ایران، روایتی مستند و مؤثر ارائه کرده‌اند.

🔸همچنین در این مراسم، محمدحسن طالبیان و حمیده چوبک (عضو هیئت علمی بازنشسته پژوهشگاه)، به‌پاس ثبت الموت در فهرست جهانی یونسکو، مشترکاً جایزه اثربخشی در عرصه «دیپلماسی گردشگری» را کسب کردند که اين جايزه توسط مدیرکل ثبت میراث دریافت شد.

🔸جایزه دیپلماسی فرهنگی مؤید این نکته است که فعالیت در حوزه میراث فرهنگی، افزون بر حفاظت از آثار، می‌تواند زمینه‌ای برای تعامل میان ملت‌ها، تقویت حضور فرهنگی ایران در عرصه جهانی و مصداقی از دیپلماسی فرهنگی باشد.

🔸گفتني است، مرتضي رضوانفر تاکنون مدیریت تهیه و ثبت شش پرونده میراث فرهنگی ناملموس ایران در فهرست جهانی یونسکو را برعهده داشته و بیش از یک دهه در زمینه شناسایی، بررسی و معرفی میراث مشترک ایران در حوزه ایران فرهنگی فعالیت کرده است.

https://t.me/richtir
http://instagram.com/miras_bashi

https://ble.ir/miras_bashi

لطفا این کارزار را امضا کنید !👇

https://www.karzar.net/346174


🔻🔻درخواست از رئیس جمهور برای شفاف سازی آلودگی صنعت ید گلستان

جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهوری

🔸با توجه به اینکه یکی از محورهای اصلی شعار و رویکرد جنابعالی در انتخابات، «کارشناسی‌محور بودن تصمیمات» با تأکید بر «حفظ محیط‌زیست سالم» بوده است، انتظار می‌رود موضوعات مرتبط با سلامت محیط‌زیست و سلامت عمومی، بر مبنای مستندات علمی، گزارش‌های رسمی دستگاه‌های تخصصی و نتایج ارزیابی‌های کارشناسی مورد بررسی و تصمیم‌گیری قرار گیرد.

🔸در روزهای اخیر، استاندار محترم گلستان اظهاراتی درباره وضعیت زیست‌محیطی پسماندهای صنعت استحصال ید در استان مطرح کرده‌اند که به نظر می‌رسد با بخشی از مستندات و گزارش‌های رسمی پیشین دستگاه‌های متولی محیط‌زیست همخوانی ندارد و از این رو، ضرورت دارد موضوع به‌صورت شفاف و کارشناسی مورد راستی‌آزمایی قرار گیرد.

🔸بر اساس اظهارات منتشرشده، استاندار گلستان با استناد به سخنان رئیس سازمان انرژی اتمی کشور اعلام کرده‌اند که تالاب اینچه، که محل دفن پسماند یکی از دو کارخانه استحصال ید استان است، فاقد آلودگی بوده و حتی امکان شنا کردن در آن وجود دارد.

🔸این اظهارات در حالی مطرح شده است که در بهار سال ۱۴۰۲، مدیرکل وقت حفاظت محیط‌زیست گلستان، به‌صراحت اعلام کرده بود که در پساب کارخانه استحصال ید، میزان باریم و آمونیوم بالاتر از حد استاندارد بوده و حدود پنج تا شش میلیون لیتر پساب وارد مراتع اطراف شده است.

🔸از سوی دیگر، صنعت استحصال ید در سال‌های متوالی در فهرست صنایع آلاینده سازمان حفاظت محیط‌زیست قرار داشته و به‌جای رفع کامل منشأ آلایندگی، مشمول پرداخت عوارض آلایندگی شده است.

🔸همچنین، در آخرین روزهای فروردین‌ماه سال ۱۴۰۴، اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست گلستان به‌دلیل تخلیه غیرمجاز پساب‌های صنعتی و آسیب به زیست‌بوم منطقه علیه یکی از واحدهای فرآوری ید در شهرستان آق‌قلا اقدام به تشکیل پرونده قضایی کرد.

🔸بر اساس گزارش‌های منتشرشده، موضوع پرونده، تخلیه پساب‌های شور صنعتی حاوی املاح و ترکیبات شیمیایی به محیط‌زیست و تالاب‌های منطقه، از جمله تالاب اینچه، و ضرورت مدیریت اصولی این پساب‌ها بوده است. همچنین تداوم دوره‌های آلایندگی، این واحد صنعتی را با موضوع جریمه، عوارض آلایندگی و پرونده‌های قضایی مواجه کرده است.

🔸در همین ارتباط، حسب گزارش‌های موجود، دستگاه‌های نظارتی و قضایی، واحد صنعتی مذکور را مکلف کرده‌اند تا برای مدیریت پساب، از روش‌هایی از جمله حفر چاه‌های عمیق و تزریق پساب به اعماق زمین استفاده کند و تا زمان رفع کامل مشکل، الزامات و استانداردهای زیست‌محیطی را رعایت نماید؛ در غیر این صورت، امکان اعمال برخوردهای قانونی شدیدتر، از جمله توقف فعالیت، مطرح شده است.

🔸بنابراین، در شرایطی که حسب اطلاعات موجود، فرآیند حل کامل این مسئله هنوز به سرانجام نرسیده و حتی اجرای کامل راهکارهای تعیین‌شده نیز محل سؤال است، طرح این ادعا که واحد مذکور «هیچ آلودگی ندارد» و تالاب اینچه برای شنا مناسب است، نیازمند ارائه مستندات روشن، نتایج آزمایش‌های معتبر و تأیید صریح مراجع تخصصی ذی‌صلاح است.

🔸نکته مهم آن است که نباید موضوع آلودگی پرتوی با آلودگی شیمیایی و محیط زیستی یکسان تلقی شود. سازمان انرژی اتمی کشور اخیراً اعلام کرده است که شورابه‌های خروجی کارخانه استحصال ید، فاقد آلودگی پرتوی غیرمجاز بوده و الزامات نظام ایمنی هسته‌ای در خصوص آن پایش می‌شود. این موضوع، به‌خودی‌خود به معنای تأیید سلامت کامل پساب از منظر شوری، ترکیبات شیمیایی، املاح، فلزات و سایر شاخص‌های مؤثر بر خاک، آب، پوشش گیاهی، تالاب و زنجیره غذایی نیست.

🔸از این رو، انتظار می‌رود برای رفع هرگونه ابهام و جلوگیری از ایجاد برداشت‌های نادرست در افکار عمومی، نتایج آخرین آزمایش‌های مستقل و معتبر درباره کیفیت پساب، خاک، آب‌های سطحی و زیرزمینی و وضعیت اکولوژیک تالاب اینچه، به‌صورت شفاف در اختیار افکار عمومی قرار گیرد.
از ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران تقاضا می‌شود، در راستای صیانت از سلامت مردم، حفظ محیط‌زیست و شفاف‌سازی درباره اظهارات مطرح‌شده، دستور فرمایند موضوع توسط هیأتی مستقل و متشکل از متخصصان حوزه‌های محیط‌زیست، آب، خاک، شیمی، بهداشت و سایر رشته‌های مرتبط، به‌صورت میدانی و علمی بررسی و نتایج آن به‌طور رسمی منتشر شود.....

متن کامل و لینک امضای کارزار در :

https://www.karzar.net/346174

گروه خبری-تحلیلی زمین

https://t.me/Zaminonline

http://instagram.com/miras_bashi

https://ble.ir/miras_bashi